0 комментариев

Сатурнды зерттеген ғалымдар кімдер ? Оның неше сақинасы бар ? Осы сұрақтардың жауабын және басқа қызықты ақпаратты kyn.kz сайтынан оқи аласыздар

Сатурнның 1656 жылы нидерланды физигі Х. Гюйгенс (1629-1695) ашқан сақинасы бар. Дәлірек айтқанда, концентрлі жеті жіңішке жазық сақинасы бар. Олар бір-бірінен қоңырқай аралықпен бөлінген және ғаламшар төңірегінде оның экваторы жазығында айналады. Шағын телескоптан оның тек екі сақинасы мен қоңырқай аралығы көрінеді.

Осы екі аралық 1675 жылы ашқан француз астрономы Д.Кассини (1625-1712) атымен Кассини саңылауы деп аталады. А әрпімен белгіленген сыртқы сақина өзінен Кассини саңылауымен бөлінген В сақинасынан гөрі көмескі, оның ішкі жағында өзінің көмескілігіне байланысты торғын деп аталған және тек қуатты телескопқа көрінетін үшінші С сақинасы бар. Ол  В сақинасынан 1943 жылы француз астрономы О. Дольфюс болжап айтқан және «Пионер — 11» ашқан Максвелл сызығымен бөлініп орналасқан. Бұл  сақиналардың сыртқы және ішкі радиустары 138 000 және 120 000 км(A). 116 000 және 90 000 км(В),89 000 және 72 000 км-ге(C) тең.

1895 жылдың өзінде Ресейде А.А. Белопольский (1854-1934) және АҚШ-та Килер (1857-1900) сақиналардың ғаламшар төңірегінде Кеплердің үшінші заңына сәйкес айналатынын тұжырымдады. А сақинасының сыртқы жиегі секундына 16,6 км (айналу периоды 14 сағ 30 мин). Ал В сақинасының ішкі жиегі секундына 20,5 км (айналу периоды 7  сағ 42 мин) жылдамдықпен айналады. Бұл сақинаның тұтас емес, метеориттік құрылымды,яғни бірнеше сантиметрден 1-2 м-ге дейінгі әр түрлі  көлемдегі жыпырлаған қатты заттардың бөлшектерінен тұратынын дәлелдейді.

«Вояджер — 1» берген суреттер ғаламшар сақиналарының толық құрылымын көрсетеді. Олар жіңішке аралықтармен бөлінген жүздеген жіңішке сақиналардан тұрады. Сақиналардың қалыңдықтары 2 км-ден аспайды.

Өзінің кеңістіктегі бағытын сақтай отырып, әрбір 14,7 жылда Сатурнның Күн төңірегіндегі айналу периодының жартысы сақина Жерге бір қырынан қарайды және көрінбейді. Тек олардың көлеңкелері жіңішке қарайған жолақ болып ғаламшардың бетіне түседі. Бұл құбылыс сақиналардың жоғалуы деп аталады. Оның соңғы жоғалуы 2009 жылы болды. Бұл құбылыс әр 14-15 жылда қайталанып отырады.

Изменен статус публикации
Добавить комментарий