Төтенше жағдайлардың алдын алу: Қазақстанда қауіпті оқиғаларды болдырмаудың маңызы
Төтенше жағдайлар — табиғи апаттардан бастап техногендік апаттарға дейінгі кез келген күтпеген қауіптер. Олар адам өміріне, инфрақұрылымға және экономикалық тұрақтылыққа елеулі зардап келтіруі мүмкін. Сондықтан төтенше жағдайлардың алдын алу — мемлекеттің және қоғамның тұрақтылығы мен қауіпсіздігін қамтамасыз етудің маңызды бағыты, деп хаюарлайды Kyn.kz.
Қазақстан Республикасының Төтенше жағдайлар министрлігінің мәліметіне сәйкес, соңғы 5 жылда төтенше жағдайлар саны 12%-ға артқан. Бұл кезеңде құтқарушылар миллионнан астам адамға көмек көрсетті және 500 000‑нан астам төтенше жағдайға жауап берді, оның ішінде орман өрттері, су тасқыны мен өнеркәсіптік апаттар бар. Бұл көрсеткіштер алдын алу мен жедел әрекет ету жүйесінің маңыздылығын көрсетеді.
Төтенше жағдайларды алдын алу саласының сарапшысы, азаматтық қорғаныс маманы Кеген Тұрсынбаев, төтенше жағдайларды болдырмауда кешенді тәсіл ең тиімді дейді. Оның пікірінше, «алдын алу жұмыстары — заманауи қауіптерге қарсы тұрудың негізі. Бұл жергілікті тұрғындарды да белсенді қатыстыруды, уақытылы ескерту жүйелерін дамыту мен инфрақұрылымды қауіпсіз ету шараларын қамтуы тиіс» — дейді Тұрсынбаев.
Кейс‑стади: 2023 жылы Солтүстік Қазақстан облысында қатты нөсер жауын және өзен суының көтерілуі салдарынан су тасқыны қаупі туындады. Жергілікті төтенше жағдайлар қызметі қауіпті аймақтарға алдын‑ала бақылау жүргізіп, тұрғындарға уақытылы ескерту жіберу арқылы 3 000‑нан астам адамды қауіпсіз жерге эвакуациялады. Бұл — қауіпті оқиғалардың адам шығынысыз алдын алу жүйесінің нақты мысалы.
Тағы бір мысал — 2024 жылы Алматының өнеркәсіптік аймағында өткізілген техногендік қауіпсіздік тексерістері. Бір зауытта қауіпті материалдарды сақтау ережелерінің бұзылғаны анықталды. Уақытылы тексеріс пен түзету шаралары жарылыстың алдын алып қана қоймай, өндірістік объектінің қауіпсіздік стандарттарын жақсартуға бағытталған жаңа процедураларды енгізуге мүмкіндік берді.
Төтенше жағдайлардың алдын алу жүйесінде бірнеше негізгі бағыт бар:
• Қауіптерді бағалау және мониторинг – табиғи және техногендік қауіптерді тұрақты түрде талдау;
• Ерте ескерту жүйелерін дамыту – қауіпті аймақтарда тұрғындарды алдын‑ала хабардар ету;
• Халықты ақпараттандыру – төтенше жағдайлар кезінде дұрыс әрекет етуге үйрету;
• Инфрақұрылымды қауіпсіз ету – нысандардың қауіпсіздік талаптарына сәйкестігін қамтамасыз ету.
Көпжақты ұсынылған шаралар мен технологиялық жаңалықтар төтенше жағдайлардың салдарын төмендетуге мүмкіндік береді және елдің қауіпсіздігін арттырады.
Қорыта айтқанда, төтенше жағдайларды алдын алу — бұл мемлекеттің, жергілікті басқару органдарының және әрбір азаматтың бірігіп жұмыс істейтін кешенді жүйесі. Жоспарлы дайындық пен алдын‑ала әрекет ету арқылы қоғамды қауіпсіз әрі тұрақты етуге болады.