Терроризмге қарсы іс‑қимыл: Қазақстанның қауіпсіздік стратегиясы
Қоғам қауіпсіздігін қамтамасыз ету – мемлекеттің ең маңызды функцияларының бірі. Бұл тек табиғи апаттар мен индустриялық төтенше жағдайлар кезінде ғана емес, сонымен қатар террористік қауіптер мен радикалданған топтардың ықпалына қарсы тұруда да өзекті. Сондықтан төтенше жағдайларды алдын алу мен терроризмге қарсы кешенді іс‑қимыл қоғамды тұрақты әрі сенімді етуге бағытталған, деп хабарлайды Kyn.kz.
Қазақстан Республикасының ресми статистикасы көрсеткендей, соңғы 5 жылда елде төтенше жағдайлар саны 15%‑ға артты, оның ішінде су тасқыны, өрт пен өнеркәсіптік қатерлер бар. Сол уақытта Ұлттық қауіпсіздік комитетінің мәліметіне сәйкес, 2024 жылы елде 80‑ге жуық террорлық сипаттағы істер немесе алдын алу шаралары іске асырылған. Бұл санақтар елдегі қауіптің көпқырлылығын көрсетеді және алдын алу жүйесінің маңыздылығын айқындайды.
Бұл тақырыпта пікір білдірген — қазақстандық қауіпсіздік саласының беделді маманы Лола Шакимова, ҚР Ұлттық қауіпсіздік комитетінің зейнеттегі подполковнигі, терроризмге қарсы профилактика мен экстремизмді зерттеу жөнінде халықаралық тәжірибесі бар эксперт. Оның айтуынша:
«Төтенше жағдайларды және терроризмді алдын алу — бұл тек құқық қорғау органдарының жұмысы ғана емес. Бұл — қоғамның барлық институттарының, соның ішінде білім беру, жергілікті қоғамдастықтар және ақпараттық орта бірлесе атқаратын кешенді процесс. Азаматтардың қауіптерді танып, дұрыс әрекет ету дағдылары — қауіпсіз қоғамның басты күші».
Кейс‑стади: 2023 жылы Қостанай облысында діни экстремизм мен радикалды ықпалдардың алдын алу бойынша кешенді акциялар өтті. Өңірде психологиялық тренингтер, интернет белсенділерімен түсіндіру жұмыстары және жергілікті мониторинг топтары құрылды. Бұл шаралар нәтижесінде жастар арасында опасыздық идеологиялардың таралу қарқыны төмендеп, бірнеше ықтимал қауіпті алдын алу мүмкін болды.
Тағы бір мысал — 2024 жылы Алматыда өткізілген төтенше жағдайларды алдын алу бойынша «Өрт қауіпсіздігі және эвакуация» оқу‑жаттығулары. Қалалық төтенше жағдайлар қызметі тұрғындарға эвакуациядан өту дағдыларын, өрт сигнализациясын пайдалану ережелерін үйретті. Бұл оқыс оқиға кезінде зиянды айтарлықтай төмендетуге мүмкіндік берді.
Қауіпсіздік стратегиясының тиімділігі мына бағыттарды қамтуы тиіс:
• Қауіптерді есептеу және мониторинг: табиғи және адам факторынан туындайтын қауіптерді ерте анықтау;
• Ерте ескерту жүйелері: қауіпті жағдайлар туралы тұрғындарға уақытылы хабарлама беру;
• Әлеуметтік ақпараттандыру: қоғамда радикалдануға қарсы ақпараттық науқандар жүргізу;
• Құқық қорғау және профилактика: терроризмге қарсы іс‑қимыл, қауіпті топтарды ерте анықтау және бейбітшілікке бағытталған әлеуметтік бағдарламалар.
Қорыта келгенде, төтенше жағдайлар мен терроризмге қарсы іс‑қимыл — мемлекеттің, қоғамның және әрбір азаматтың бірлескен әрекеті арқылы жүзеге асуы тиіс. Алдын алу мен жедел әрекет ету жүйелерін күшейту арқылы ғана қауіпсіз және тұрақты қоғам қалыптастыруға болады.