Өңдеу секторын күшейту – жаңа өнеркәсіптік саясаттың басты бағыты
Қазақстан экономикасында өңдеу өнеркәсібін дамыту жаңа өнеркәсіптік саясаттың негізгі басымдықтарының біріне айналып отыр. Себебі шикізатқа тәуелді экономиканы әртараптандыру елдің тұрақты дамуына тікелей әсер етеді. Соңғы жылдары мемлекет өндірістік қуатты арттыруға және қосылған құны жоғары өнім шығаруға ерекше көңіл бөлуде, деп хабарлайды Kyn.kz.
Статистикалық деректерге сүйенсек, Қазақстанда өңдеу өнеркәсібінің жалпы ішкі өнімдегі үлесі шамамен 13–14 пайызды құрайды. Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, 2024 жылы өңдеу өнеркәсібінің өндіріс көлемі 23 триллион теңгеден асып, салада 600 мыңға жуық адам еңбек етті. Соның ішінде машина жасау, металлургия және азық-түлік өндірісі негізгі өсім көрсеткен бағыттардың қатарына кірді.
Экономист-сарапшы Алмас Чукиннің пікірінше, жаңа өнеркәсіптік саясат тек өндірісті арттырумен шектелмеуі керек. Оның айтуынша, басты назар технологиялық жаңғырту мен экспортқа бағытталған өндірістерге аударылуы тиіс. «Қазақстан үшін өңдеу секторын дамыту – экономиканы шикізаттық модельден индустриялық модельге көшірудің ең тиімді жолы. Егер біз жоғары технологиялық өндірісті дамытсақ, елдің экспорттық әлеуеті де айтарлықтай артады», – дейді сарапшы.
Бұл бағытта нақты кейс-стадилер де бар. Мысалы, Қостанайдағы автомобиль жасау кластерісоңғы жылдары қарқынды дамып келеді. Мұнда бірнеше ірі зауыт жұмыс істеп, жеңіл және жүк көліктерін құрастыру жүзеге асуда. Нәтижесінде мыңдаған жаңа жұмыс орны ашылып, жергілікті компоненттердің үлесі арта бастады.
Тағы бір мысал – Павлодардағы алюминий және машина жасау кәсіпорындары. Бұл өндірістер шикізатты өңдеп қана қоймай, дайын өнім шығару арқылы ішкі нарықты қамтамасыз етіп, экспорт көлемін ұлғайтуға мүмкіндік беріп отыр.
Сарапшылардың пікірінше, жаңа өнеркәсіптік саясаттың тиімділігі инфрақұрылымды дамыту, технология трансферті және кадр даярлау жүйесіне байланысты болады. Егер бұл бағыттар жүйелі түрде іске асса, өңдеу өнеркәсібі Қазақстан экономикасының басты драйверлерінің біріне айналуы әбден мүмкін.