Индустриялық-инновациялық даму – Қазақстан экономикасын жаңғыртудың негізгі тетігі
Қазақстан экономикасының ұзақ мерзімді тұрақтылығы индустриялық-инновациялық даму деңгейіне тікелей байланысты. Соңғы жылдары мемлекет өндірісті жаңғыртуға, жоғары технологияларды енгізуге және өңдеу өнеркәсібін дамытуға ерекше көңіл бөліп келеді. Бұл саясаттың басты мақсаты – шикізаттық модельден технологиялық экономикаға көшу, деп хабарлайды Kyn.kz.
Статистикалық деректерге сәйкес, индустрияландыру бағдарламалары іске асқан кезеңде өңдеу өнеркәсібінің үлесі айтарлықтай артты. Мысалы, 2010 жылы өнеркәсіп құрылымында өңдеу секторының үлесі 31,8% болса, 2020 жылға қарай 48,8%-ға дейін өсті. Сонымен қатар 2018–2023 жылдар аралығында өңдеу өнеркәсібінің өндіріс көлемі шамамен екі есеге ұлғайды. Автомобиль өндірісі 5 еседен астам, фармацевтика өндірісі 178%-ға, ал резеңке және пластик өнімдері 157%-ға артқан.
Ал 2025 жылғы деректер бойынша Қазақстандағы өнеркәсіп өндірісінің индексі 107,5% болды, оның ішінде өңдеу өнеркәсібі 6,4% өсім көрсетті. Өңдеу секторында жалпы өндірілген өнім көлемі 30,6 триллион теңгеден асты.
Экономист Ораз Жандосовтың пікірінше, индустриялық-инновациялық даму тек жаңа зауыттар салумен шектелмеуі керек. Оның айтуынша, басты мәселе – технология трансферті мен ғылыми зерттеулерді өндіріс процесімен байланыстыру. «Егер инновация өндірістің өзегіне айналса, Қазақстан әлемдік нарықта бәсекеге қабілетті өнім шығара алады», – дейді сарапшы.
Бұл саясаттың нақты нәтижесін көрсететін кейс-стадилер де бар. Мысалы, Қарағанды облысындағы машина жасау кәсіпорындары соңғы жылдары роботтандырылған өндіріс технологияларын енгізіп, тау-кен және энергетика саласына арналған жаңа жабдықтарды шығара бастады. Бұл кәсіпорындар тек ішкі нарықты ғана емес, көрші елдерге де өнім экспорттауда.
Тағы бір мысал – Алматы облысындағы фармацевтика өндірісі. Мұнда бірнеше заманауи зауыт іске қосылып, дәрілік препараттардың ондаған түрі өндіріледі. Соның нәтижесінде елдің фармацевтика нарығындағы отандық өнімнің үлесі біртіндеп өсіп келеді.
Сарапшылардың пікірінше, индустриялық-инновациялық даму Қазақстан экономикасын әртараптандырудың ең тиімді жолы. Егер ғылым, өндіріс және бизнес арасындағы байланыс күшейсе, елдің технологиялық әлеуеті артып, экспорттық мүмкіндіктері де кеңейе түседі.