Жасөспірімдердің суицидке баруын қалай тоқтатамыз? Сарапшы жауап берді
Қазақстанда балалар мен жасөспірімдер арасындағы психикалық денсаулық мәселесі өзекті тұр. Жақында жасөспірімдер арасында стресс, әлеуметтік қысым және депрессия нәтижесінде суицидтік ойлар мен әрекеттер саны өскені туралы зерттеулер бар: UNESCO деректері бойынша елімізде жасөспірімдер арасындағы суицид жыл сайын жүздеген жағдаймен тіркеледі және бұл көрсеткіш өзекті түрде зерттеуді талап етеді, деп хабарлайды Kyn.kz.
Сандуғаш Қансарқызы Құдайбергенова, психология ғылымдарының кандидаты, әл‑Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің клиникалық психологы:
— Журналист: Бүгінгі таңда Қазақстандағы жасөспірімдер арасындағы суицидтік мінез‑құлықтың өсуінің басты себептері туралы не айта аласыз?
— Сандуғаш Құдайбергенова: Жасөспірімдердің психикалық денсаулығына әсер ететін бірнеше негізгі фактор бар: буллинг немесе мектептегі қысым, әлеуметтік желілердегі теріс әсер, отбасындағы шиеленістер және қарым‑қатынастар, сондай‑ақ қолдаудың жеткіліксіздігі. Бұл факторлар жағдайлары ауыр жағдайда психологиялық жауап пайда болуына әкеледі және жасөспірімдердің өзін‑өзі бағалауы төмендейді.
— Журналист: Суицидтік әрекеттердің алдын алу үшін қандай қолдау шаралары қажет?
— Сандуғаш Құдайбергенова: Біріншіден, еркелігі мен мектептегі психологиялық қолдауды күшейту, екіншіден — сенім жарықтары мен онлайн кеңестерді белсенді ету, сондай‑ақ ата‑аналар мен мұғалімдерге психологиялық сауаттылық оқыту маңызды. Бұл шаралар жасөспірімдерге эмоционалды денсаулықты нығайтуға үлкен әсер етеді.
Статистикалық деректер
• Жасөспірімдер арасындағы суицидті мінез‑құлық Қазақстанда маңызды әлеуметтік мәселе болып қала береді: 15–19 жас аралығындағы жасөспірімдердің арасында бұл жағдай екінші ең көп тіркелетін өлім себептерінің бірі ретінде аталады.
• UNESCO деректері бойынша, 2023 жылы жасөспірімдер арасында 204 суицидтік жағдай тіркелген.
Алматыдағы мектептерде жүргізілген психологиялық қолдау бағдарламасы нәтижесінде жасөспірімдер арасындағы суицидтік ойлар деңгейі едәуір төмендеген. Бұл көрсеткіш алдын алу шараларының тиімділігін көрсетеді және кешенді қолдаудың маңыздылығын айқындайды.
Қазақстанда балалар мен жасөспірімдер арасындағы суицидтік мінез‑құлықтың алдын алу — кешенді шаралар мен психологиялық қолдаудың кеңейтілуін қажет ететін күрделі сала. Мемлекеттік бағдарламаларды дамыту, психологиялық қолдау жүйелерін күшейту және қоғамда психикалық денсаулықты көтеру маңызды бағыттардың бірі болып қала береді.