Қазақстанның энергетикалық болашағы: жасыл экономика, газдандыру және атом энергетикасы не үшін қажет?
Қазақстанда соңғы жылдары энергия тиімділігі мен жасыл экономикаға көшу мемлекеттік саясаттың маңызды бағыттарының біріне айналды. Бұл бастамалар елдің энергетикалық қауіпсіздігін қамтамасыз етуге, көміртегі шығарындыларын азайтуға және халықтың өмір сапасын жақсартуға бағытталған. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев өз жолдауларында энергетика саласын жаңғырту, баламалы энергия көздерін дамыту және газдандыру жұмыстарын жеделдету қажеттігін бірнеше рет атап өткен, деп хабарлайды Kyn.kz.
Статистикалық деректерге сәйкес, Қазақстанда 2024 жылдың соңында жаңартылатын энергия көздерінің үлесі жалпы электр энергиясы өндірісінің 5%-дан астамын құрады. Елде 140-тан астам жаңартылатын энергия нысаны жұмыс істейді. Сонымен қатар, «Сарыарқа» газ құбыры жобасының жүзеге асуы нәтижесінде орталық және солтүстік өңірлердегі миллиондаған тұрғын табиғи газға қол жеткізе бастады. Бүгінде ел бойынша газдандыру деңгейі шамамен 60%-ға жақындады.
Энергетикалық реформалардың маңызынна қатысты энергетика саласының сарапшысы, Қазақстандық қоғамдық саясат институтының директоры Санжар Бокаев жауап берді.
— Журналист: Қазақстан үшін энергия тиімділігі саясаты мен жасыл экономикаға көшу қаншалықты маңызды?
— Санжар Бокаев: Энергия тиімділігі – экономиканың тұрақты дамуының негізгі факторларының бірі. Қазақстан ұзақ уақыт бойы көмірге тәуелді энергетикалық модельмен жұмыс істеді. Қазір әлемдік үрдістерге сәйкес біз энергияны үнемдеу технологияларын енгізіп, жаңартылатын энергия көздерін дамытуға көшуіміз керек. Бұл экологияға да, экономикаға да тиімді.
— Журналист: Елде атом энергетикасын дамыту туралы да жиі айтылып жүр. Бұл қаншалықты қажет?
— Санжар Бокаев: Қазақстан электр энергиясына сұранысы өсіп жатқан мемлекеттердің қатарында. Болашақта энергия тапшылығы болмауы үшін тұрақты қуат көздері қажет. Атом энергетикасы — көміртегі шығарындылары төмен, тұрақты энергия көзі. Бірақ мұндай жобаларды іске асыру кезінде қауіпсіздік, экологиялық стандарттар және қоғамның пікірі міндетті түрде ескерілуі тиіс.
Кейс-стади:
Алматы облысындағы Ерейментау жел электр станциясы – Қазақстандағы жаңартылатын энергияның табысты жобаларының бірі. Станция жылына шамамен 172 млн кВт/сағат электр энергиясын өндіреді және мыңдаған үйді жарықпен қамтамасыз етеді. Сонымен қатар бұл жоба көмір жағатын станцияларға тәуелділікті азайтуға мүмкіндік беріп отыр.
Сарапшылардың пікірінше, энергия тиімділік саясаты, газдандыру бағдарламалары және атом энергетикасын дамыту — Қазақстанның энергетикалық жүйесін жаңғыртудың негізгі бағыттары. Бұл қадамдар елдің жасыл экономикаға көшуін жеделдетіп, тұрақты энергетикалық болашақ қалыптастыруға ықпал етеді.