Қазақстанның энергетикалық болашағы: жасыл экономика, газдандыру және атом энергетикасы не үшін қажет?

Қазақстанның жасыл энергетикаға бетбұрысы: жаңа мүмкіндіктер мен басымдықтар

Қазақстанда энергетика саласын жаңғырту бағытындағы жұмыстар соңғы жылдары ерекше қарқын алды. Бұл өзгерістердің негізгі мақсаты – елдің энергетикалық қауіпсіздігін нығайту, қоршаған ортаға түсетін жүктемені азайту және халықтың тұрмыс сапасын жақсарту.

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев өз Жолдауларында энергетика жүйесін жаңарту, баламалы энергия көздерін дамыту және елді газдандыру ісін жеделдету қажеттігін бірнеше рет атап өткен.

Ресми мәліметтерге сәйкес, 2024 жылдың соңына қарай Қазақстанда жаңартылатын энергия көздерінің үлесі электр өндірісінде 5 пайыздан асты. Қазіргі уақытта ел аумағында 140-тан астам жасыл энергетика нысаны жұмыс істеп тұр. Сонымен қатар, «Сарыарқа» магистральдық газ құбырының іске қосылуы орталық және солтүстік өңірлердегі тұрғындарды көгілдір отынмен қамтуға мүмкіндік берді. Жалпы алғанда, газдандыру деңгейі 60 пайызға жуықтады.

Осы бағыттағы өзгерістердің маңызы туралы энергетика саласының сарапшысы, Қазақстандық қоғамдық саясат институтының директоры Санжар Бокаев пікір білдірді.

Журналист: Қазақстан үшін энергия тиімділігі мен жасыл экономикаға көшу қаншалықты өзекті?

Санжар Бокаев:
Энергия тиімділігі – кез келген елдің тұрақты дамуының негізгі тіректерінің бірі. Қазақстан ұзақ уақыт бойы көмірге негізделген энергетикалық жүйеге сүйеніп келді. Бұл модель белгілі бір кезеңде тиімді болғанымен, экологияға кері әсерін тигізді.

Қазір жағдай өзгеріп жатыр. Біз халықаралық үрдістерге сай энергияны үнемдеу технологияларын енгізіп, баламалы энергия көздеріне басымдық беруіміз қажет. Бұл тек табиғатты қорғау емес, сонымен қатар экономиканың жаңа сапалық деңгейге көтерілуіне жол ашады.

Жаңартылатын энергия жобалары жаңа жұмыс орындарын ашып, өңірлердің дамуына серпін береді.

Журналист: Жасыл экономикаға көшу аясында қандай негізгі міндеттер тұр?

Санжар Бокаев:
Қазақстан алдағы онжылдықтарда көміртегі бейтараптығына қол жеткізуді мақсат етіп отыр. Осы мақсатқа жету үшін бірнеше бағыт қатар дамытылуы тиіс:
    •    жаңартылатын энергия көздерінің үлесін арттыру;
    •    көмірге тәуелділікті кезең-кезеңімен азайту;
    •    өндіріс пен тұрғын үй секторында энергияны үнемдеу;
    •    инфрақұрылымды жаңарту және цифрландыру;
    •    газдандыру жобаларын кеңейту.

Бұл шаралар энергетикалық жүйені әртараптандырып, оның тұрақтылығын арттыруға мүмкіндік береді.

Журналист: Атом энергетикасы туралы пікіріңіз қандай?

Санжар Бокаев:
Электр энергиясына деген сұраныс жыл сайын өсіп келеді. Сондықтан болашақта қуат тапшылығын болдырмау үшін сенімді энергия көздері қажет.

Атом энергетикасы осы тұрғыдан тиімді шешімдердің бірі саналады. Ол тұрақты энергия беріп, көмірқышқыл газының бөлінуін азайтады. Алайда мұндай жобаларды жүзеге асыруда қауіпсіздік мәселесі, экологиялық талаптар және қоғам пікірі басты назарда болуы тиіс.

Дұрыс жоспарланған жағдайда атом энергетикасы елдің энергетикалық балансын толықтыра алады.

Журналист: Іске асқан нақты жобаларға тоқталсаңыз.

Санжар Бокаев:
Сәтті жобалардың бірі – Ерейментау жел электр станциясы. Бұл нысан жылына шамамен 172 млн кВт/сағат электр энергиясын өндіреді.

Осындай жобалар көмірге тәуелділікті азайтып, экологиялық таза энергия көздерінің үлесін арттыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, күн энергетикасы да еліміздің оңтүстік аймақтарында белсенді дамып келеді.

Журналист: Газдандыру бағдарламасының маңызы қандай?

Санжар Бокаев:
Газдандыру – экологиялық жағдайды жақсартудың тиімді құралдарының бірі. «Сарыарқа» жобасы арқылы көптеген өңір тұрғындары көмірден газға көшті.

Бұл ауа сапасын жақсартуға, сондай-ақ халықтың өмір сүру деңгейін арттыруға оң әсер етеді. Сондықтан бұл бағыттағы жұмыстар алдағы уақытта да жалғасуы тиіс.

Жалпы алғанда, энергия тиімділігін арттыру, жаңартылатын энергия көздерін дамыту, газдандыру және атом энергетикасын қарастыру – Қазақстанның энергетикалық саясатының негізгі басымдықтары болып отыр.

Бұл қадамдар елдің жасыл экономикаға көшуін жеделдетіп, болашақта тұрақты әрі қауіпсіз энергетикалық жүйе қалыптастыруға негіз болады.