Алматыда 1 қазаннан бастап су тарифі екі есеге қымбаттайды: Енді қанша төлейміз, қымбаттау себебі айтылды

Бұған дейін қалада су тарифі тұтыну көлеміне қарай бірнеше деңгеймен есептеліп келген. Сондықтан «су екі есеге қымбаттайды» деген тұжырымды барлық тұрғынға бірдей қолдану дұрыс емес. KYN.KZ жаңа тарифтің нақты қалай өзгеретінін және оның артында қандай себептер тұрғанын саралап көрді.

1 қазаннан бастап қанша төлейміз?

Жаңа тарифтер ҚҚС-ты қоса есептегенде белгіленген.

Халық үшін:

* сумен жабдықтау – 178,06 теңге/м³;
* су бұру – 119,46 теңге/м³.

Яғни су мен кәріз қызметін бірге есептегенде бір текше метрге 297,52 теңге төленеді.

Бұл жерде маңызды бір жайт бар. Бұған дейін Алматыда халыққа арналған су тарифі тұтыну көлеміне қарай сараланып келген. Мәселен, 2026 жылғы тарифтік кестеде айына бір адамға 3 текше метрге дейін тұтынатындар үшін тариф 102,49 теңге/м³, 3–5 текше метр аралығындағылар үшін 122,99 теңге, 5–10 текше метр аралығындағылар үшін 153,74 теңге, ал 10 текше метрден көп тұтынатындар және есептегіші жоқ азаматтар үшін 204,98 теңге болған. (Алматы Су)

Демек, жаңа 178,06 теңгелік тариф барлық тұрғын үшін «екі есеге өсу» дегенді білдірмейді. Қымбаттау мөлшері адамның бұрынғы тұтыну санатына байланысты болады.

Отбасы бюджетіне қаншалықты әсер етеді?

Мысалы, төрт адамнан тұратын отбасы бір айда 12 текше метр су пайдаланса, тек сумен жабдықтау қызметінің құны жаңа тариф бойынша:

12 × 178,06 = 2 136,72 теңге.

Егер осы көлемге су бұру қызметін де қосатын болсақ:

12 × 297,52 = 3 570,24 теңге.

Бұл — тек су мен кәріз қызметінің есептік құны. Нақты төлем көлемі тұтыну мөлшеріне, есептегіштің болуына және қолданылатын есептеу тәртібіне байланысты өзгереді.

Есептегіші жоқ тұрғындар қанша төлейді?

1 қазаннан бастап су есептегіші жоқ тұрғындар үшін де төлем мөлшері өзгереді.

Тұрмыстық және санитарлық қажеттіліктерге арналған су үшін бір адамға айына 2 670,90 теңге белгіленеді.

Ал су бұру қызметі:

* суық су үшін – 1 791,85 теңге/адам/ай;
* ыстық су үшін – 376,29 теңге/адам/ай.

Ал техникалық тұрғыдан су есептегішін орнату мүмкін емес ескі немесе апатты үйлер мен жатақханаларда тұратындар үшін бөлек тариф қарастырылған. Мұндай жағдайда төлем мөлшері төменірек болады. (Казинформ)

Сондықтан есептегіші жоқ тұрғындар үшін ай сайынғы төлемді тек «бір текше метрдің бағасы» арқылы есептеу мүмкін емес — мұнда белгіленген нормативтер қолданылады.

Бизнес үшін тариф бұдан да жоғары

Жаңа тариф тек жеке тұлғаларға ғана қатысты емес. Кәсіпкерлер мен заңды тұлғалар үшін баға жоғары белгіленген.

Бизнес үшін:

* сумен жабдықтау – 362,18 теңге/м³;
* су бұру – 264,75 теңге/м³;
* екі қызмет бірге – 626,93 теңге/м³.

Ал мемлекеттік ұйымдар мен мемлекет қатысатын жекелеген кәсіпорындар үшін:

* су – 649,60 теңге/м³;
* су бұру – 189,14 теңге/м³ болып белгіленген. (Казинформ)

Неге тариф көтерілді?

«Алматы Су» тарифтің өзгеруіне бірнеше фактор әсер еткенін түсіндірді.

Біріншіден, коммуналдық инфрақұрылымды пайдалану шығындары өскен.

Сумен жабдықтау мен су бұру – электр энергиясын көп қажет ететін салалар. Компания мәліметінше, тарифтің шамамен 20 пайызы электр энергиясының шығындарына байланысты. Сонымен қатар реагенттер, материалдар, қосалқы бөлшектер мен жабдықтардың бағасы да өскен.

Екіншіден, қызметкерлердің еңбекақысына жұмсалатын шығындар артқан. Компания су саласындағы жұмысшылардың жалақысын энергетика саласындағы еңбекақы деңгейіне жақындату қажеттігін атап отыр. (Казинформ)

Үшіншіден, Алматыдағы су және кәріз жүйесінің көлемі ұлғайған.

Соңғы екі жылда «Алматы Су» балансына жаңа инфрақұрылым нысандары берілген. Олардың қатарында:

* 32 кәріз сорғы станциясы;
* 6 сорғы станциясы;
* 9 таза су резервуары;
* 18 ұңғыма;
* 385,68 шақырым су құбыры;
* 374,66 шақырым кәріз желісі бар.

Бұл нысандарды пайдалану үшін электр энергиясы, техникалық қызмет көрсету, жөндеу, материалдар және қызметкерлер қажет. Компанияның мәліметінше, олардың бір бөлігі қолданыстағы тарифке бұрын толық енгізілмеген. (Казинформ)

Тарифтің 30 пайыздан астамы инвестицияға бағытталады

Тарифтің тағы бір маңызды бөлігі – инвестициялық шығындар.

Ресми түсіндіруде жаңа тарифтің 30 пайыздан астамы инвестициялық құрамдасқа тиесілі екені айтылған.

Бұл қаражат су құбырлары мен кәріз желілерін қайта жаңғыртуға, жабдықтарды жаңартуға және инфрақұрылымның өткізу қабілетін арттыруға бағытталуы тиіс. (Казинформ)

Алматыда бұл мәселе өзекті. Қала халқы мен құрылыс көлемінің өсуі су жүйесіне түсетін жүктемені арттырып отыр. Сондықтан қолданыстағы желілерді жөндеу ғана емес, жаңа аудандарды инфрақұрылыммен қамтамасыз ету де қосымша шығынды талап етеді.

«Тариф инвестицияға айырбас» деген не?

Алматыдағы жаңа тариф саясаты «Тариф инвестицияға айырбас» қағидаты аясында жүзеге асырылып жатыр.

Мұндағы негізгі идея — тарифтен түскен қосымша қаражатты инфрақұрылымды жаңартуға бағыттау.

Реттеуші органның мәліметінше, 2025–2029 жылдарға Алматыдағы сумен жабдықтау және су бұру қызметтері бойынша жаңа тарифтер мен инвестициялық бағдарламалар бекітілген. Бағдарламаның мақсаты — желілердің тозуын және апаттық жағдайлар санын азайту, сондай-ақ көрсетілетін қызметтердің сапасын арттыру. (Государственные услуги)

Яғни тарифтің көтерілуі тек компанияның ағымдағы шығындарын жабумен шектелмеуі керек. Оның едәуір бөлігі инфрақұрылымды жаңартуға жұмсалуы тиіс.

Бірақ тұрғындарды қандай мәселе қызықтырады?

Тұрғын үшін ең маңызды сұрақ — «Баға өскеннен кейін қызмет сапасы өзгере ме?»

Тарифтің өсуін түсіндіру кезінде «Алматы Су» негізгі мақсаттардың бірі желілерді жаңарту және жүйенің сенімділігін арттыру екенін айтып отыр.

Алайда тариф көтерілген жағдайда тұтынушы үшін оның нәтижесі нақты көрсеткіштермен өлшенеді. Мысалы:

* апатты су құбырлары қаншалықты азаяды;
* су құбырларының қанша шақырымы жаңартылады;
* кәріз жүйесіндегі апаттар саны қаншаға төмендейді;
* жаңа аудандардың инфрақұрылыммен қамтылуы қалай өзгереді;
* су жоғалтулары қаншалықты қысқарады;
* инвестициялық бағдарламаға бөлінген қаражаттың нақты орындалуы қандай болады?

Осы көрсеткіштер тарифтің өсуі тұрғындар үшін қандай нәтиже бергенін бағалауға мүмкіндік береді.

Бақша суаратындарға да жаңа тариф бар

Жеке үйлері мен саяжайлары бар тұрғындар үшін тағы бір өзгеріс бар.

Көгалдарды, гүлзарларды, ағаштар мен басқа да жасыл желекті суаруға арналған тариф бір сотыққа айына 1 780,60 теңге болып белгіленген.

Суару маусымы 15 сәуірден 15 қазанға дейін жалғасады. Суару үшін суды 23:00-ден 05:00-ге дейін пайдалануға рұқсат етіледі. 

Қорытынды

1 қазаннан бастап Алматы тұрғындары үшін су және кәріз қызметтерінің тарифі өзгереді. Бір текше метр ауыз судың бағасы 178,06 теңге, су бұру қызметі 119,46 теңге болады.

Алайда «су екі есеге қымбаттайды» деген тұжырымды барлық алматылыққа бірдей қолдану дұрыс емес. Себебі бұған дейін халық үшін тариф тұтыну көлеміне қарай бірнеше санатқа бөлінген. Сондықтан нақты қымбаттау әр отбасының бұрынғы тұтыну көлеміне байланысты болады.

«Алматы Су» тарифтің өсуін электр энергиясы мен пайдалану шығындарының қымбаттауы, жалақы шығындары, жаңа инфрақұрылымды күтіп ұстау және су-кәріз жүйесін жаңғырту қажеттілігімен түсіндіреді.

Енді негізгі мәселе — тарифтің қаншаға өскенінде ғана емес, оның есебінен Алматының су және кәріз инфрақұрылымы қаншалықты жаңаратынында. Себебі тұрғындар үшін қосымша төлемнің нақты нәтижесі апаттардың азаюы, желілердің жаңаруы және қызмет сапасының жақсаруы арқылы көрінуі тиіс.