«Тәуелсіз БАҚ-ты жою ісін тікелей өзі басқарды» – «El Media» журналисі Боқаев туралы қатты айтты

Шәріпбаевтың пікірінше, утильалымға қарсы күрестің алдыңғы шебінде жүрген, Алматы әкімдігін ымырасыз сынаушы ретінде танылған Боқаевтың бейнесінің ар жағында ұзақ жылдар бойы сөз бостандығын шектеу арқылы мансап құрған, әр қадамын есеппен басатын саяси технолог тұр.

«Бұл адам жылдар бойы Алматыдағы қуғын-сүргін жүйесінің негізгі тетіктерінің бірі болды. Тәуелсіз редакцияларды тұншықтыру ісін тікелей өзі үйлестірді, «сенім ұялатпайтын» журналистердің тізімін жасады, билік мүддесіне қызмет ететін арандатушылық әрекеттерді ұйымдастырды», – деп жазды журналист.

Ол Боқаевтың аяқ астынан оппозиционер кейпіне енген уақыттан бері кәсібін күйретіп, тағдырына балта шапқан адамдардан бірде-бір рет кешірім сұрамағанын да атап өтті.

Жазба авторының айтуынша, Боқаевтың қоғам алдындағы белсенділігі қашанда таңғаларлықтай талғампаз сипатта болған. Жекелеген министрлер мен шенеуніктерді аяусыз сынағанымен, ол «ескі Қазақстанның» ықпалды тұлғаларының мүддесіне келгенде үнсіз қалуды жөн көреді. Мәселен, көрермен оның «ҚазТрансГаздағы» қаржылық айла-тәсілдерін, Дариға Назарбаеваның активтері немесе әкім Ахметжан Есімов тұсындағы Алматы жерлері мен ЭКСПО бюджетінің талан-таражға түсуі туралы зерттеулерін ешқашан көрмегенін айтты.

Шәріпбаев мұндай таңдаулы сынның сырын Боқаевтың жүріп өткен қызмет жолынан іздейді. 2014 жылы Кәрім Мәсімовтің тұсында ақпарат кеңістігі қатаң бақылауға алынып, тәуелсіз БАҚ-ты жаппай тұншықтыру жүріп жатқан кезеңде Боқаев Алматы қалалық Ішкі саясат басқармасының басшысы қызметіне тағайындалған. Кейін Нұрлан Нығматулиннің қамқорлығымен жұмысын жалғастырып, Президент Әкімшілігі басшысының сол кездегі орынбасары Бағлан Майлыбаевтан бұқаралық ақпарат құралдарының көзін жою жөнінде тапсырмалар алып отырған.

Есімов әкім қызметінен кеткен соң Боқаев квазимемлекеттік секторға ауысып, «ҚазТрансГаз» басшысы Қайрат Шәріпбаевтың кеңесшісі атанған. Кейін Сенатта оның жұбайы Дариға Назарбаеваның кеңесшісі қызметін атқарған.

«Осы жылдар бойы оның тасадағы басты тірегі әрі мансап баспалдағымен көтерілуіне жол ашқан күш Есімовтің тобы және, әрине, Дариға Назарбаеваның «кланы» болды», – деп түйіндейді Аян Шәріпбаев.

Жарияланымда келтірілген талдауға қарағанда, қазіргі сот процесінің шынайы себептері идеологиялық қудалаудан гөрі өткен жылдардағы экономикалық әрекеттермен көбірек байланысты болуы мүмкін.

Журналистің болжамынша, қылмыстық істің негізінде Боқаевтың квазимемлекеттік секторда қызмет атқарған кезеңіндегі қаржылық айла-шарғылар, соның ішінде консалтинг, пиар қызметтері немесе мемлекеттік сатып алулар арқылы бюджет қаражатын талан-таражға салуға қатысты алынған материалдар болуы ықтимал. Сондай-ақ оның сот алдына келуіне бұрынғы ықпалды қамқоршыларына қарсы айғақ беруден бас тартуы себеп болуы мүмкін екенін де жоққа шығармайды.

Шәріпбаевтың пікірінше, бұл оқиғаның соңы сол дәуірдегі тапсырмаларды орындаушылар үшін заңды қорытынды іспетті.

«Қисынды мәресіне жетті. 2017 жылы оның Президент Әкімшілігіндегі бұрынғы басшысы Бағлан Майлыбаев мемлекетке опасыздық жасау және сыбайлас жемқорлық баптары бойынша тергеу изоляторына қамалды. 2022 жылы Мәсімов те сонда түсті. Ал 2026 жылы кезек олардың Алматыдағы тапсырмаларын орындаған адамға да жетті», – деп түйіндеді Шәріпбаев.

Журналист Аян Шәріпбаев Санжар Боқаевтың бұрынғы мемлекеттік қызметі мен қазіргі оппозициялық ұстанымына қатысты өткір пікір білдірді. Оның айтуынша, Боқаев бір кездері өзі қызмет еткен саяси жүйені кейін ашық сынай бастағанымен, өткен қызметіне қатысты көптеген сұраққа жауап бермеген.

Шәріпбаевтың мәлімдеуінше, Боқаев Алматы әкімдігінде жұмыс істеген жылдары тәуелсіз БАҚ-қа қысым көрсетуге, билікке ұнамаған редакциялардың жұмысына кедергі келтіруге және журналистерге қарсы арандатушылық әрекеттерді ұйымдастыруға қатысқан.

Журналист Боқаевтың саяси мансабындағы бірнеше кезеңге назар аударды:

• 2012 жыл – Алматы қаласының Жастар саясаты басқармасына келген.
• 2014–2015 жылдар – Алматы қалалық Ішкі саясат басқармасын басқарған.
• 2015 жыл – «ҚазТрансГаз» басшысы Қайрат Шәріпбаевтың кеңесшісі болған.
• 2017 жыл – Президент Әкімшілігінде қоғамдық-саяси жұмыс секторының меңгерушісі қызметін атқарған.
• 2019–2020 жылдар – Дариға Назарбаеваның аға кеңесшісі болған.

Шәріпбаев Боқаевтың биліктегі мансабын Кәрім Мәсімов, Нұрлан Нығматулин, Бағлан Майлыбаев және Ахметжан Есімовтің саяси ықпалымен байланыстырады. Оның пікірінше, Боқаев сол кезеңдегі мемлекеттік ақпараттық саясатты жүзеге асырған тұлғалардың бірі болған.

Журналист тағы бір мәселеге назар аударды. Боқаев утильалымды, Алматы әкімдігін және бірқатар министрді белсенді сынағанымен, Қайрат Шәріпбаевтың «ҚазТрансГаздағы» қызметі, Дариға Назарбаеваның активтері, Нұралы Әлиевтің бизнес мүдделері мен Ахметжан Есімов тұсындағы даулы мәселелер туралы зерттеулер жүргізбегенін алға тартты.

Шәріпбаев қазіргі қылмыстық істің Боқаевтың бұрынғы қызметімен байланысы болуы мүмкін деп болжайды. Атап айтқанда, ол квазимемлекеттік сектордағы консалтинг, пиар және мемлекеттік сатып алулар арқылы бюджет қаражатын жымқыруға қатысты ықтимал схемаларды тексеру қажеттігін айтады.

Сондай-ақ журналист Боқаевтың бұрынғы ықпалды тұлғаларға қарсы айғақ беруден бас тартқаны жөнінде расталмаған ақпарат бар екенін жеткізді.

Шәріпбаевтың пікірінше, Боқаевты тек «саяси тұтқын» немесе «алаяқ» ретінде сипаттау оның саяси өмірбаянын толық ашпайды. Ол қоғамға Боқаевтың бұрынғы билік жүйесіндегі рөлі мен кейін оппозициялық бағытқа өтуінің нақты себептері түсіндірілуі тиіс деп есептейді.