Данияр Әшімбаев бұл туралы әлеуметтік желідегі парақшасында жазды. Оның пікірінше, Тоқаевтың Ресей-Украина қақтығысына қатысты әрбір мәлімдемесі қоғамда қызу талқыланғанымен, олардың арасындағы өзара байланысты көпшілік назардан тыс қалдырады.

«Қасым-Жомарт Тоқаевтың Ресей-Украина қақтығысына қатысты айтқан пікірлері үнемі қызу талқылауға түседі. Біреуге оның мына тезисі ұнамайды, енді біреуге ана пікірі жақпайды. Алайда көпшілік бұл мәлімдемелерді біртұтас ұстаным ретінде талдауға тырыса бермейді», – деп жазды саясаттанушы.

Әшімбаевтың пайымынша, Қазақстан Президенті тәжірибелі дипломат ретінде халықаралық саясаттағы күрделі мәселелерге прагматикалық тұрғыдан қарайды.

Ресеймен қарым-қатынас мәселесі

Сарапшының жазуынша, Қазақстан Ресеймен достық және одақтастық байланыстарынан бас тартып отырған жоқ. Сонымен қатар Астана Мәскеумен қарым-қатынастың маңызын ескере отырып, қақтығысты әскери емес, дипломатиялық жолмен шешуге шақырып келеді.

«Тоқаев Ресеймен достық және одақтастық қарым-қатынастан бас тартып отырған жоқ. Сонымен қатар ол Ресейдің соғыс алаңында жеңілуі мүмкін еместігін бірнеше рет атап өтіп, Мәскеудің өзара қауіпсіздік мәселесіне қатысты ұстанымының негізділігі туралы пікір білдірді», – дейді Данияр Әшімбаев.

Оның пікірінше, Қазақстанның Ресеймен қарым-қатынасын географиялық, экономикалық және тарихи факторлардан бөлек қарастыру мүмкін емес.

29 қыркүйекте Берлинде өткен брифингте Қасым-Жомарт Тоқаев та Қазақстан мен Ресей арасындағы қарым-қатынастың ерекшеліктеріне тоқталды. Президент екі елдің 7,5 мың шақырымнан асатын ортақ шекарасы бар екенін және Қазақстанда шамамен 2,7 миллион этникалық орыс тұратынын атап өтті. 

Украинамен ынтымақтастық та жалғасады

Данияр Әшімбаев Қазақстанның Украинамен де қарым-қатынасты сақтап отырғанын атап өтті.

Сарапшының сөзінше, Киевтің жекелеген әрекеттері Қазақстанға қиындықтар туғызғанына қарамастан, Астана Украинамен ынтымақтастықтан бас тартқан жоқ.

Сонымен бірге Қазақстан Президенті қақтығыс басталғаннан бері халықаралық құқық пен мемлекеттердің аумақтық тұтастығы қағидатын қолдайтынын бірнеше рет мәлімдеген.

Берлиндегі брифингте Тоқаев Қазақстанның БҰҰ Жарғысын ұстанатынын және кез келген мемлекеттің аумақтық тұтастығы сақталуы керек екенін айтты. Сондай-ақ ол Қазақстанның Украина халқының тарихын, мәдениеті мен тілін құрметтейтінін жеткізді. 

Тоқаевтың «қақтығысты қатыру» туралы ұсынысы

Данияр Әшімбаевтың жазбасына түрткі болған негізгі мәселелердің бірі – Қазақстан Президентінің Украинадағы әскери іс-қимылдарды уақытша тоқтату туралы ұстанымы.

29 қыркүйекте Германияда журналистердің сұрағына жауап берген Тоқаев бұл ұсынысын тағы да түсіндірді.

Президент соғысты бірден тоқтатудың қазіргі жағдайда шынайы мүмкін еместігін түсінетінін айтты. Оның орнына Украина аумағындағы әскери іс-қимылдарды «қатырып», кейін дипломатиялық және келіссөздер процесіне көшу туралы айтып отырғанын нақтылады. 

«Мен Украина аумағындағы әскери іс-қимылдарды “қатыру” туралы айтып отырмын. Осы арқылы дипломатиялық немесе қандай да бір келіссөздер процесіне көшуге болады. Біздің ұстанымымыз – осы», – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Санкцияларға көзқарас

Данияр Әшімбаев Қазақстан Президентінің санкциялық саясатқа қатысты ұстанымын да атап өтті.

Сарапшының пайымынша, Тоқаев санкциялардың тиімділігіне күмән келтіріп, олардың негізсіздігі туралы бірнеше рет пікір білдірген.

Бұл ретте Германия үкіметінің ресми мәлімдемесінде Қазақстанның Ресейге қатысты санкцияларды айналып өтуге жол бермеу бағытындағы әрекеттеріне ризашылық білдірілгені айтылды. 

«Қазақстанға бейбітшілік пен тұрақтылық қажет»

Әшімбаевтың пікірінше, Қазақстанның сыртқы саясатындағы негізгі ұстанымдардың бірі – бейбітшілік пен тұрақтылықты сақтау.

Сарапшы Қазақстанның Ресеймен де, Украинамен де қарым-қатынасты сақтауға мүдделі екенін алға тартады. Оның пікірінше, Астана үшін Еуразиядағы тұрақтылықтың маңызы жоғары.

«Қазақстанның сыртқы және ішкі саясатының негізінде – парасатты пайым, ынтымақтастық және келісім қағидаттары жатыр. Яғни қазіргі әлемге жетіспей тұрған құндылықтар», – деп жазды саясаттанушы.

Ол Тоқаевтың халықаралық деңгейдегі ұстанымын тараптар арасында диалог орнатуға бағытталған дипломатиялық тәсіл ретінде бағалайды.

«Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстанның Президенті әрі тәжірибелі мемлекет қайраткері ретінде тараптар арасында көпір орнатып, қазіргі жаһандық тығырықтан шығудың жолдарын іздеуге шақырып келеді. Ресей-Украина қақтығысы да осы жаһандық дағдарыстың бір бөлігі болып отыр», – дейді Данияр Әшімбаев.

Саясаттанушының пайымынша, Қазақстанның мүддесі – Ресеймен қалыптасқан байланыстарды сақтай отырып, Еуразия кеңістігінде бейбітшілік пен тұрақтылықтың орнауына жағдай жасау.

Айта кетейік, Германия канцлері Фридрих Мерцпен Берлиндегі кездесуде де Украинадағы соғыс мәселесі талқыланды. Германия тарапы Украинаның аумақтық тұтастығын қолдайтынын мәлімдесе, Тоқаев Қазақстанның қақтығысты дипломатиялық жолмен шешу қажеттігі жөніндегі ұстанымын білдірді.