Экономикалық әсердің негізгі бөлігі туристердің шығындары есебінен қалыптасады. Тауға келген әрбір адам жол жүруге, тұруға, тамақтануға, жабдықтарды жалға алуға, нұсқаушымен сабақтарға, экскурсиялар мен ойын-сауыққа қаражат жұмсайды. Осылайша, әрбір келуші қонақүй, мейрамхана, көлік, спорт және цифрлық қызметтерге деген сұранысты арттырады.

Жаңа мүмкіндіктерге кімдер ие болады?

Жаңа туристік экономиканың негізгі қатысушылары шағын, орта және ірі бизнес өкілдері болады. Қонақүйлер, апарт-отельдер, шале үйлері, мейрамханалар мен дәмханаларды дамыту инвесторлар, кәсіпкерлер және басқарушы компаниялар үшін жаңа мүмкіндіктер қалыптастырады. Сонымен қатар азық-түлік, жабдық жеткізушілеріне, клинингтік және техникалық қызмет көрсететін ұйымдарға сұраныс артады.

Туристер ағынының өсуі жабдықтарды жалға беру пункттері, спорт мектептері, нұсқаушылар, гидтер, экскурсиялық бюролар, дүкендер мен жабдықтарды жөндеу шеберханалары үшін де жаңа нарық ашады. Жергілікті өндірушілер мен тауарлар және қызметтер жеткізушілері де қосымша мүмкіндіктерге ие болады.

Жеке бағыт ретінде көлік, инженерлік шешімдер мен цифрлық сервистерді атап өтуге болады. Аймақтар арасындағы аспалы жолдар мен шаттл-бустар туристік аймақтардың өзара байланысын қамтамасыз етеді. Ал олардың құрылысы мен пайдалануға берілуі мердігерлік, инженерлік, көлік және IT-компаниялардың қызметтеріне сұраныс қалыптастырады.

Инвестициялар мен жұмыс орындары

2025–2029 жылдарға арналған Алматы тау кластерінің туризмін дамыту жөніндегі кешенді жоспарға сәйкес, жеке инвестициялардың көлемі 238,9 млрд теңге деңгейінде көзделген. Салық түсімдерін жылына 91,5 млрд теңгеден 117,3 млрд теңгеге дейін арттыру жоспарланып отыр.

Жоба бойынша алдын ала болжамды бағалауларға сәйкес, Алматы тау кластерін дамыту 15 мыңнан астам жұмыс орнын ашуға мүмкіндік береді, ал жиынтық экономикалық әсер жылына 1 трлн теңгеден асуы мүмкін. Жаңа жұмыс орындары құрылыс, курорттарды пайдалану, туристерге қызмет көрсету және бос уақытты ұйымдастыру салаларында пайда болады.

Жыл бойғы сұраныс

Тау туризмінің экономикасы туристік маусымның ұзақтығына тікелей байланысты. Алматы тау кластері қараша мен сәуір аралығындағы қысқы шаңғы маусымына, сондай-ақ жаяу серуендеу бағыттары, тау велосипеді, экскурсиялар мен отбасылық демалыс сұранысқа ие болатын маусымнан қыркүйекке дейінгі жазғы кезеңге бағдарланған.

Жыл бойы жұмыс істейтін модель бизнестің қызмет көрсету мерзімін ұзартуға және халықты тұрақты жұмыспен қамтуға мүмкіндік береді.

Мұндай дамудың әлеуетін Алматының туристік нарығындағы динамика да растайды. Қала әкімдігінің мәліметінше, 2025 жылы Алматыға 2,4 млн адам келген. Туристік қызметтер көлемі 110,9 млрд теңгеге, салаға салынған инвестициялар 198,8 млрд теңгеге жетсе, салық түсімдері 84 млрд теңгені құрады. Салық түсімдерінің негізгі үлесі қоғамдық тамақтану, спорт, демалыс, ойын-сауық және уақытша орналастыру қызметтеріне тиесілі болды.

Қала үшін бұл — кәсіпкерлік белсенділіктің, жұмыспен қамтудың және салық базасының өсуі, сондай-ақ Қазақстанның туристік бренді позициясының нығаюы. Ал тұрғындар үшін жаңа жұмыс орындары, жергілікті тауарлар мен қызметтерге сұраныс, өз ісін ашу және белсенді демалыс түрлерін кеңейту мүмкіндігі.

Осылайша, тау туризмінің өсуінен бүкіл экономикалық тізбектің қатысушылары пайда көре алады: инвесторлар мен құрылыс компанияларынан бастап шағын дәмханаларға, нұсқаушыларға, тасымалдаушылар мен жергілікті жеткізушілерге дейін. Экономикалық тиімділіктің осындай кең ауқымда бөлінуі Алматы тау кластерін қала экономикасын дамытудың маңызды факторларының біріне айналдырады.