Чехия шығыстанушысы Йиржи Шима Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың жүргізіп жатқан саясатына баға беріп, ұтымды тұстарын атап өтті, деп хабарлайды KYN.KZ ақпарат агенттігі.

«Гуманитарлық ғылымдар мен шығыстану тұрғысынан алғанда, Қазақстан Республикасы Президентінің сөйлеген сөзі саяси жаңғырту мен мемлекеттің мәдени-тарихи іргетасы арасындағы концептуалды түрде жүйеленген байланысты көрсетеді. Чехиялық сарапшылар қауымдастығы үшін мәдени саясаттың реформалардың қосалқы элементі ретінде емес, ұзақ мерзімді дамудың дербес стратегиялық ресурсы ретінде қарастырылуы ерекше маңызды.

Театрларды салу және қайта жаңғырту, музей және кітапхана ісін дамыту, сондай-ақ президенттік кітапханалар құру салаларындағы жарияланған бастамалар жады мен білімнің орнықты институционалдық орталықтарын қалыптастыруға бағытталғанын аңғартады. Чех тәжірибесінде дәл осындай институттардың ұлттық өзіндік сананы қалыптастыруда және тарихи мұра мен заманауи мемлекеттік ойлау арасындағы сабақтастықты қамтамасыз етуде шешуші рөл атқаратыны жақсы белгілі.

ЮНЕСКО-ның халықаралық тетіктерін жүйелі түрде пайдалану да маңызды жайт ретінде көрінеді. «Хандаршежіресі» қолжазбасын «Әлем жады» тізіліміне енгізу, Маңғыстаудағы жерасты мешіттерін қарастыру және Қаратау петроглифтерін ілгерілету Қазақстанның тарихи-мәдени мұрасын жаһандық гуманитарлық диалог кеңістігіне шығарады. Мұндай тәсіл еуропалық академиялық қауымдастыққа түсінікті әрі жақын, өйткені ол әмбебап қағидалар мен халықаралық деңгейде мойындалған құралдарға сүйенеді.

Абайдың «Қара сөздерін» ЮНЕСКО-ның «Әлем жады» тізіліміне енгізу бастамасы айрықша назар аударуға лайық. Бұл қадам Абай мұрасын тек ұлттық символ ретінде ғана емес, халықаралық деңгейде түсіндіріліп, ғылыми тұрғыда зерделенетін әмбебап философиялық және этикалық мұраның бір бөлігі ретінде танытуға ұмтылысты көрсетеді. Дәл осындай тәсіл әл-Фараби мен Ясауи мұрасына жасалған акценттен де байқалады, олардың идеялары әлемдік философиялық ойдың кең аясымен табиғи түрде үйлеседі.

Сондай-ақ «Ұлттық цифрлық мұра» атты ұлттық цифрлық жады мен білім репозиторийін құру идеясына ерекше тоқталу қажет. Цифрлық технологиялар қарқынды дамыған қазіргі жағдайда бұл қадамды мәдени және идеологиялық егемендіктің маңызды элементі ретінде қарастырған жөн. Чехиялық сарапшылар қауымдастығы үшін тарихи жадысы мен мәдени мұрасын цифрлық форматқа көшіруге үлгермеген елдердің жаһандық гуманитарлық білім кеңістігінің шетінде қалу қаупі бар екені анық.

Жалпы алғанда, Қазақстан Президенті ұсынған гуманитарлық күн тәртібі қазіргі саяси дискурста сирек кездесетін жаңғырту бағыты мен тарихи тереңдікке және мәдени көпқабаттылыққа деген құрметтің үйлесімін көрсетеді. Чех ғылыми және академиялық қауымдастығының көзқарасы тұрғысынан бұл — ағымдағы саяси циклге емес, тарихи перспективаға бағытталған ұзақмерзімді стратегияны қалыптастыру», - деп пікірін білдірді сарапшы.

Йиржи Шима Чех шығыстанушысы, профессор және қоғам қайраткері «Азия достары клубы» мен Моңғолия достары қоғамының негізін қалаушы ретінде танымал. Азия мәдениеті мен әдебиетінің сарапшысы. Чехия мен Азия елдері арасындағы мәдени диалогқа белсене қатысады.