Қазақстан тек мұнайға сүйенген экономика емес: шетелдік сарапшылар инвестициялар мен өнеркәсіптің өсімін атап өтті
- автор kyn.kz
- Бүгін, 11:13
- 8
Шетелдік сарапшылардың пікірінше, жаһандық экономиканың баяулауы, нарықтардағы тұрақсыздық пен инвестициялар үшін бәсекенің күшеюіне қарамастан, Қазақстан тұрақты экономикалық өсімді сақтап отыр. Елдің өсімі енді тек бір салаға емес, өнеркәсіп, құрылыс, көлік, ауыл шаруашылығы, қызмет көрсету саласы және капитал ағынына негізделе бастады.
Шолу авторлары Қазақстан экономикасының бір ғана шикізат секторына тәуелділігі біртіндеп азайып келе жатқанын атап өтеді. Бұрын ел негізінен мұнай мен табиғи ресурстар арқылы танылса, бүгінде инвестициялық жобалар, өңдеу өнеркәсібі, логистика, энергетикалық инфрақұрылым және заманауи қызмет көрсету салалары экономиканың негізгі қозғаушы күшіне айналып келеді.
Мұны ресми көрсеткіштер де растайды. 2025 жылы Қазақстанның жалпы ішкі өнімі (ЖІӨ) 6,5 пайызға өссе, 2026 жылдың алғашқы бес айында тағы 3,7 пайыздық өсім тіркелген.
Өсім әртүрлі салалар есебінен қамтамасыз етілген. Атап айтқанда, құрылыс саласы – 13,4 пайызға, өңдеу өнеркәсібі – 9 пайызға, көлік және қоймалау – 8,4 пайызға, сауда – 5,6 пайызға өскен. Нақты сектордағы өсім 4 пайызды, ал қызмет көрсету саласындағы өсім 3,6 пайызды құрады.
Сарапшылар инвестициялардың артуына ерекше назар аударған. 2025 жылы Қазақстанға тартылған тікелей шетелдік инвестициялар көлемі 20,5 млрд АҚШ долларына жетіп, бір жылда 14,4 пайызға артқан.
Сонымен қатар, UNESCAP мәліметінше, Қазақстан 19 млрд доллар көлемінде greenfield инвестицияларын тартқан. Бұл – Орталық Азиядағы осындай инвестициялардың жалпы көлемінің шамамен 89 пайызы. Осылайша, Қазақстан өңірдегі негізгі инвестициялық орталықтардың біріне айналып келеді.
Инвестициялар бүгінде экономикалық өсімнің қосымша көзі ғана емес, ел экономикасын жаңғыртудың басты тетіктерінің біріне айналған. 2026 жылдың алғашқы бес айында негізгі капиталға салынған инвестициялар 7 пайызға, ал жеке инвестициялар 17,4 пайызға ұлғайған.
Ең жоғары өсім энергетика, өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, көлік және ақпараттық-коммуникациялық технологиялар салаларында байқалған.
World Impact Media Organization бас редакторы Жасмин Абдулдың айтуынша, Қазақстан экономикасында айқын өзгеріс байқалады. Оның пікірінше, бүгінде елдің дамуына инвестициялар, өңдеу өнеркәсібі мен заманауи қызмет көрсету саласы бұрынғыдан әлдеқайда көбірек үлес қосып отыр.
Бұл баға жаһандық экономикадағы күрделі кезеңде ерекше мәнге ие. Қазір көптеген мемлекеттер жоғары инфляция, қымбат несиелеу және іскерлік белсенділіктің төмендеуі сияқты қиындықтарға тап болып отыр.
Шолуда Қазақстандағы инвестициялық ахуалды жақсартуға бағытталған реформалар да аталған. Олардың қатарында 2030 жылға дейінгі жаңартылған Инвестициялық саясат тұжырымдамасы, Инвестициялық штабтың қызметі, Ұлттық цифрлық инвестициялық платформаның іске қосылуы және басым салалардағы ірі жобаларға арналған инвестициялық келісімдер тетігі бар.
Бұл құралдар инвесторлардың тәуекелдерін азайтып, мемлекеттік органдармен өзара іс-қимылды жеңілдетуге әрі рәсімдердің ашықтығын арттыруға мүмкіндік береді.
Бұған қоса, арнайы экономикалық және индустриялық аймақтар, сондай-ақ ағылшын құқығы қағидаттарына негізделген әрі дауларды тәуелсіз қарау мүмкіндігін ұсынатын «Астана» халықаралық қаржы орталығының мүмкіндіктері де инвестициялық тартымдылықты күшейтіп отыр.
Шетелдік сарапшылар Қазақстанның инвестицияларды өзара қорғау туралы халықаралық келісімдер желісін кеңейтіп жатқанын да атап өткен. Мұндай келісімдер Сингапур, Катар, Қытай және Сауд Арабиясы сияқты негізгі серіктес елдермен жасалған.
Сарапшылардың пікірінше, бұл қадамдар халықаралық бизнеске Қазақстанның ашық әрі түсінікті инвестициялық саясат ұстанатынын және шетелдік инвесторлардың сенімін арттыруға мүдделі екенін көрсетеді.
Жалпы, халықаралық шолу Қазақстан экономикасының жаңа даму кезеңіне аяқ басқанын көрсетеді. Елдің экономикалық өсімі енді тек мұнай мен шикізат экспортына ғана емес, инвестициялар, өндіріс, логистика, агроөнеркәсіптік кешен, энергетика және заманауи қызмет көрсету салаларына сүйене бастады. Бұл өз кезегінде жаһандық экономикалық тұрақсыздық жағдайында елдің дамуын анағұрлым теңгерімді әрі тұрақты етуге мүмкіндік береді.




